ورود هنرمندان

مشهد شهرجهانی صنایع دستی گوهرسنگ‌ها

هر خاک که در دست گرفتی همه زر شد
شد لعـل و زمـرد ز تو سنگی کـه گزیدی 
                                       
                                          "مولوی"
 
 
با تایید شورای جهانی صنایع دستی wcc  و با هدف عالی ارتقاء سطح زندگی مردم ، صیانت از صنایع دستی ، اشتغال زایی و ترویج خلاقیت  در حوزه صنایع دستی در مرداد ماه 1395 ، شهر مشهد به عنوان شهر جهانی صنایع دستی گوهر سنگ ها انتخاب گردید.
 
مشهد به عنوان یکی از کلان شهرهای ایران و مرکز استان از دیرباز مهد فرهنگ ، هنر ، دانش و خاستگاه وقایع تاریخی بوده است اهمیت و ارزش مکانی و موقعیت کنونی این شهر مرهون وجود حرم مطهر رضوی بوده که همه ساله بیش از 20 میلیون زائر و گردشگر از سراسر کشور و جهان را به سوی خود فرا می خواند . 
 
ارتقاء جایگاه علمی ، هنری ، صنعتی و اقتصادی گوهر سنگ ها و همچنین حفظ عنوان شهر جهانی از اهداف اصلی دبیرخانه شهر جهانی می باشد . 
 
 
پیشینه تراش سنگ های قیمتی در ایران و خراسان رضوی
 
در ایران از همان آغاز تاریخ ، استفاده از زیورها معمول بوده است. آبادانی کشور،ثروتمند بودن، علاقه مندی مردم این سرزمین به زندگانی پر تجمل و با شکوه توام با زیبایی پسندی همواره گوهرها و زیورها را مورد توجه آنها قرار داده است. کتاب شاهنامه فردوسی (شاعر قرن چهارم ، سخن‌سرای ایرانی و سراینده  شاهنامه حماسه ملی ایران است.) پر از نام گوهرها و زیورهای گوناگون است که نیاکان ما انها را شناخته و بکار می برده اند. پیدایش شاهنشاهی های بزرگ و نیرومند و تشکیل دربارهای با شکوه و ثروتمند در طول تاریخ ایران ، باعث گرد آمدن گوهرهای گرانیها و نایاب در گنجینه های ایران گردیده و گوهرشناسی و گوهر تراشی و گوهرنشانی همواره در این سرزمین رواج داشته و مورد توجه خاص مردم بوده است. نگاهی به نام گوهرنامه هایی که در سده های گوناگون به نام شاهان و نامداران ایران نوشته و تالیف گردیده است و نمونه ها و آثار فراوان و سنگ های قیمتی که در موزه ها نگهداری می شود بهترین گواه این توجه و علاقه است. استان خراسان رضوی  به دلیل تنوع زمین شناختی نشات گرفته از رخدادهای مختلف زمین ساختی، محل ظهور و پیدایش بسیاری از کانی های ارزشمند است و  به سبب وسعت زیاد از نظر شرایط طبیعی بسیار متنوع و هر یک از نواحی مختلف آن دارای ویژگی ‌های خاصی است. مورخان بر این باورند که خاستگاه علم گوهرشناسی در جهان منطقه توس بوده است. دانشمندانی همچون ابوعلی سینا، جابربن حیان طوسی، ابوریحان بیرونی و ذکریای رازی در کتاب های خود به این گونه سنگ ها پرداخته و به اثرات آنها اشاراتی داشته اند. وجود معدن فیروزه در این منطقه به عنوان قدیمی ترین و با کیفیت ترین معدن دنیا با قدمتی بیش از پنج هزار سال، نشان می دهد که توجه به سنگ های قیمتی در این ناحیه از کشور ریشه در ماقبل تاریخ دارد. از سوی دیگر جاذبه های گردشگری خراسان رضوی از جمله: وجود بارگاه ملکوتی امام هشتم شیعیان(امام رضا) در مشهد و اعتقادات مذهبی در استفاده از سنگ هایی مانند فیروزه و عقیق در نماز و عبادات این شهر را به عنوان قطب دادوستد این گونه سنگ های قیمتی تبدیل نموده است.
 
 
دیدگاه عمومی کاربرد سنگها
 
درمانی: استفاده از خواص درمانی سنگ های نیمه قیمتی و گوهرها برخلاف استقبال گسترده مردم جهان طی سالهای اخیر، موضوع جدیدی نیست بلکه هزاران سال قدمت دارد. شواهد کار برد سنگهای طبیعی برای درمان بیماریهای مختلف در قدیمی ترین تمدنهای بشری به چشم می خورد .
 زیبایی:ا تامل در سیر تکاملی تمدن‌ها، متوجه می‌شویم که انسان‌ها در ادوار مختلف، همواره متناسب با سطح فرهنگ خود ؛به دنبال زیبایی و تزیینات بوده و برای ایجاد این تزیینات، از طبیعت و محیط اطراف، بهره گرفته‌اند. در طی قرن‌ها از فرهنگی به فرهنگ دیگر، مواد کمیاب و زیبا مانند: صدف، استخوان، سنگریزه، عاج، پنجه حیوانات، چوب، سنگ، مروارید، مرجان و مینا، مواد قیمتی نامیده می‌شدند. از این مواد، متناسب با طبیعت محل زندگی و فرهنگ، در تزیینات، بهره گرفته می‌شد. در این میان، ایران همواره سردمدار فرهنگ و تمدن، بوده و دارای سنن خاص خود در طراحی و استفاده از جواهرات، سنت‌ها ی خاص خود را به کار برده است.
مذهبی: روایات نشان گر آن است که ائمه اطهار علاوه بر آنکه خود انگشتر به دست میکردند و اصحابشان را هم تشویق بدان می نمودند، تعمدی خاص بر بیان نقش نگین انگشتر خود و همچنین نقش انگشتری های دیگر ائمه اطهار و نیز پیامبران گذشته و اعلام آن به دیگران و توجه همگان به آن داشته اند.
آئینی:تاریخ استفاده از زیورها و سنگ‌های قیمتی به اندازه تاریخ پیدایش بشر و قدمتی هفت هزار ساله دارد. در زمان‌های قدیم و بسیار پیش از آنکه بشر وسائلی آماده کند و یا مهارتی کسب نماید که بتواند سنگ‌های سخت را تراش داده و حک کند، سنگ‌های قیمتی علاوه بر ارزش مادی بیشتر جنبه سحر و جادو داشته و بعنوان طلسم برای صاحبانشان محسوب می شده‌اند و بعلت بعضی اعتقادات و افکار مرموز که نسبت به تاثیرات مخفی سنگ‌های رنگین داشتند، آنها را مورد ستایش و مصرف قرار داده بودند. 
 
 
اهمیت سنگ های قیمتی در شهر مشهد
 
-  واقع شدن در مسیر جاده ابریشم و قدمت چندهزار ساله در فعالیت تجاری سنگهای قیمتی و نیمه قیمتی
- حضور سالانه بیش از 20 میلیون زائر و گردشگر در مشهد به عنوان یکی از کلان شهرهای مذهبی
- حضور بیش از 90% از واحدهای تراش سنگ کشور در مشهد
- وجود مراکز آموزشی تخصصی گوهرسنگ ها و آموزش های تراش سنگ
- وجود لابراتوار تخصصی شناسایی و ارزیابی سنگ های قیمتی
- حضور بیش از 36 کارشناس و ارزیاب آموزش دیده در گمرکات مشهد
- وجود کارشناسان آموزش دیده در بانک مرکزی مشهد 
- وجود تنها خوشه صنعتی جواهرات در مشهد
- اشتغال بیش از 85% از واحدهای تولیدی به امر ساخت جواهرات (سنگ + فلز) به جای زیورآلات طلا 
- مصرف حدود 4/28% طلای کشور در خوشه جواهرات مشهد 
- حضور واحدهای مختلف کارهای هنری و صنایع دستی بر روی مصنوعات سنگ های قیمتی از جمله فیروزه کوبی- حکاکی- خطاطی- انواع تراش فانتزی- قلمزنی انگشتر- مخراج کاری و.... در مشهد
- اشتغال بیش از 16100 نفر در حوزه سنگ ها و فعالیت های مرتبط
- وجود معدن فیروزه کشور و با کیفیت ترین فیروزه جهان در منطقه
- وجود بیش از 15 نوع از گوهر سنگها در معادن خراسان رضوی از جمله گارنت- انواع عقیق- فیروزه- انواع کواتز- انواع ژاسپر- آکوامارین و آثار یاقوت
- وجود دبیرخانه کانون هماهنگی دانش- صنعت و بازار جواهرات و سنگ های قیمتی ایران در مشهد
- بالغ بر 1200 میلیارد ریال صادرات سالانه سنگ های قیمتی
- ثبت اولین برندها در حوزه تخصصی سنگ های قیمتی در شهر مشهد با عناوین (آبگینه- پیوه ژن- فرشتگان طلا)
وجود اولین آزمایشگاه آکرودینه برلیان و سنگ های رنگی کشور در مشهد ، برگزاری اولین مسابقه و همایش طراحی جواهرات و سنگ های قیمتی در مشهد (سال 1393) و نیز برگزاری اولین همایش سنگ های قیمتی و جشنواره فیروزه در مشهد(سال 1391) و همچنین وجود اولین واحدهای طراحی جواهرات و سنگ های قیمتی کشور در مشهد (BDS) 
 
 
جایزه ی ویژه :
 
با توافق صورت گرفته بین مدیریت هنری شهرداری مشهد و سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری خراسان رضوی، برای طرح برگزیده با موضوع و محوریت " مشهد شهر گران سنگهای زیبا ، با رویکرد ویژه صنایع دستی گوهرسنگها " جایزهی ویژه تعلق خواهد گرفت.
 

نظرات :